De bisschop van Haarlem, mgr. dr. Dirk Jan Schoon is op zaterdag 27 juni 2026 teruggetreden. Dat kwam symbolisch tot uitdrukking door de overhandiging van de bisschopsstaf door mgr. Schoon aan de deken van het bisdom, Robert Frede in zijn hoedanigheid van eerste vicaris sede vacante.
Tot een nieuwe bisschop is gekozen, ligt de bestuursmacht van de bisschop bij de eerste en tweede vicaris sede vacante van het bisdom. De Haarlemse geestelijkheid heeft op 1 juli priester Michael van den Bergh, pastoor van de Amsterdamse parochie, tot tweede vicaris gekozen. Beide vicarissen zijn ook eindverantwoordelijk voor de organisatie van de verkiezing van een nieuwe bisschop.
Het Kiescollege van het bisdom Haarlem bestaat uit de 12 geestelijken van het bisdom die nog niet de AOW-gerechtigde leeftijd plus 5 jaar hebben bereikt. Daarnaast zijn zes lekenleden van de Algemene Synode (jaarlijkse landelijke kerkvergadering, red.) opgenomen die afkomstig zijn uit het bisdom Haarlem. Het college komt op 29 augustus samen in de kathedraal van het bisdom.
In principe zijn alle priesters die in het bisdom Haarlem of het aartsbisdom Utrecht actief zijn, verkiesbaar. Momenteel gaat het om 20 priesters van wie er 8 vrouw zijn.
Daarnaast is het Kiescollege twee keer bijeengekomen om informeel van gedachte te wisselen over het gewenste profiel van de nieuwe bisschop.
De verkiezing gebeurt tijdens een openbare bijeenkomst. Op wie individuele leden van het Kiescollege hebben gestemd, blijft strikt geheim.
De verkiezing is een feit wanneer een eenvoudige meerderheid (‘de helft plus 1’) van de stemmen naar één kandidaat uitgaat. Mocht er na vijf stemrondes geen uitsluitsel zijn, dan zal op een andere dag een nieuwe stemmingsronde plaatsvinden.
Het Stembureau begeleidt de verkiezing en bewaakt de rechtsgeldigheid. Na de uitslag van de verkiezing wordt de verkozene gevraagd of zij of hij de verkiezing aanvaard. Men kan direct antwoorden of gebruik maken van 2 weken bedenktijd. Na een eventuele aanvaarding moet de verkiezing geconfirmeerd worden door de aartsbisschop van Utrecht. Daarna gaat de jurisdictie over van de vicarissen op de bisschop-elect.
De wijding van de negentiende bisschop van Haarlem vindt plaats op 10 oktober in de Grote of Sint Bavo kerk in Haarlem. Een dag later is de in bezit name van de bisschopszetel in de Haarlemse kathedraal. De eerste bisschop van Haarlem was Nicolaas van Nieuwland. Hij werd verkozen en gewijd in 1559.