In het kader van de Gebedsweek voor de Eenheid van de Christenen vond van 20-26 januari een gecombineerde studiereis en pelgrimage naar Rome plaats, georganiseerd door de (Rooms-) Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Raad van Kerken in Nederland. Als lid van het Moderamen van laatstgenoemde organisatie maakte bisschop Dirk Jan Schoon de reis mee. Als oud-katholiek was tevens priester Wietse van der Velde erbij, lid van de Beraadgroep Vieren van de Raad van Kerken. In totaal waren er een kleine twintigtal deelnemers uit protestantse, katholieke en orthodoxe kerken, voorgangers uit de Pinksterkerk en van de Evangelische Broedergemeente. Dirk Jan Schoon deelt hieronder zijn verslag.
Tekst: Dirk Jan Schoon
De ruimte van de kerk
Als je zo een week intensief samen optrekt, heb je de gelegenheid om elkaar beter te leren kennen. Verschillen in kerkelijke achtergrond of betrokkenheid leren je de rijkdom aan christelijke tradities. Ook blijkt die ene Rooms-Katholieke Kerk geen monolitisch blok, maar een grote verscheidenheid aan instellingen, kerkelijke groeperingen te herbergen. Mij trof de sociale bewogenheid van San Egidio, die Schriftlezing en bevrijdingstheologie vertaalt in zorg voor armen en daklozen. Bij het Centro Pro Unione vierden we de vespers, in de zaal waar de oecumenische waarnemers tijdens Vaticanum II ervaringen uitwisselden. Op het Dicasterie (voorheen de Congregatie) voor de Oosterse kerken kregen we inzicht in de balanceerkunst van de Vaticaanse diplomatie in met name Oost-Europa. En op het Dicasterie voor de Eenheid van de Christenen ging kardinaal Koch uitgebreid in op de vragen die we van tevoren hadden ingezameld.
Naar aanleiding van mijn vraag of de nieuwe vrouwelijke aartsbisschop van Canterbury de dialoog met de anglicanen beïnvloedde, reageerde de kardinaal ook diplomatiek, maar gaf in een volgende zin direct aan dat de vrouwenwijding in de dialoog met de oud-katholieken toch wel een struikelblok was. Omdat de oud-katholieken daarmee iets nieuws hadden ingevoerd, waren de rooms-katholieken nu eigenlijk de échte oud-katholieken, grapte de kardinaal. Na het groepsgesprek bracht de kardinaal ons naar het kantoor van pater Augustin Sander, de contactpersoon voor de relaties met de oud-katholieken. We spraken in het kort over een mogelijke derde ronde van onze dialoog.
Pater Augustin liet me een nummer van de IKZ (het internationale theologische tijdschrift van de oud-katholieke kerken) over apostolische successie zien, dat hij gebruikte voor de dialoog met de lutherse kerken. Met name was hij te spreken over een artikel van de rector van ons seminarie, Mattijs Ploeger. Zoals kardinaal Koch zich een grapje had veroorloofd, deed ik dat nu door te zeggen: “Beste pater Augustin, als wij getweeën nu die derde ronde van de dialoog doen, zijn we er toch snel uit, nietwaar?” We namen hartelijk afscheid en ik voegde me weer bij het reisgezelschap dat buiten op me had staan wachten.
Zoeken naar gemeenschap
Wat me van de reis is bijgebleven is enerzijds die ruimte letterlijk en figuurlijk binnen de Rooms-Katholieke Kerk, waar verschillende groeperingen en stromingen onderdak vinden en het dus beter
is om niet te gemakkelijk over dé RKK te oordelen. Anderzijds presenteert die kerk zich tegelijkertijd als de enige ware, waaraan andere kerken om in gemeenschap te komen zich hebben aan te passen. Dat beeld wordt versterkt door alle oudheden die je in Rome tegenkomt en zeker als je bij het graf van Petrus bidt. Alsof de Rooms-Katholieke Kerk anders dan al die andere kerken niet ook een ontwikkeling heeft doorgemaakt en daardoor niet alleen de continuïteit van de ene, ware kerk kan claimen. Het enthousiasme van de reizigers, de hartelijkheid waarmee we her en der werden ontvangen, en – last but not least – de toespraken van de paus die kritisch en pastoraal tegelijk zijn, dat alles geeft hoop voor de toekomst en moed om te blijven zoeken naar eenheid.
Voor een uitgebreider verslag van de reis kun je ook de dagelijkse impressies van de verschillende deelnemers lezen. Die zijn te vinden op de website van de Katholieke Vereniging.