In oud-katholieke kerkdiensten neemt de preek van oudsher een belangrijke plaats in. Het Woord van God, zoals dat in de meestal drie lezingen uit de Bijbel wordt verkondigd, vraagt om uitleg en toepassing in de actuele situatie van de kerkgangers. Of, om Huub Oosterhuis te citeren: “Hoe ’t woord van God van alzo hoge, hier menselijk aan ons geschiedt.”
Er zijn ongetwijfeld diepzinnige gedachten die begrijpelijk maken waarom de verkondiging van het woord van God vanaf een verhoging gesproken kan of zelfs moet worden. Maar je kunt je ook voorstellen dat dat in de oude kerk eenvoudigweg vanaf een lessenaar (ambo) gebeurde. Van de Heilige Augustinus is bekend dat hij vanaf zijn bisschopszetel (de catedra, vandaar kathedraal) preekte, de Bijbel uitlegde en onderricht gaf over de christelijke leer en praktijk. Pas toen de kerken groter werden en grotere groepen mensen moesten worden toegesproken, zullen er verhogingen voor de prediking gekomen zijn. Die zijn uiteindelijk uitgegroeid tot de preekstoelen zoals wij die nog altijd kennen. Zo hebben de grote middeleeuwse stadskerken, die in de Reformatietijd protestants werden, preekstoelen met enorme klankborden erboven om het stemgeluid van de predikant vér de kerk in te brengen. Op bescheidener schaal is datzelfde het geval in vele dorpskerken.
De preekstoel op de foto is die van onze kerk in Amsterdam, afkomstig uit schuilkerk de Ooievaar in de Barndesteeg en daterend uit het begin van de 18de eeuw. Hij bestaat uit drie delen en heeft fraai houtsnijwerk dat het programma van de prediking uitbeeldt. Op het onderste stuk, de voet, staan de symbolen van de vier evangelisten afgebeeld. Het middenstuk is de kuip, waar de predikant via een trappetje in gaat staan om de preek te houden. Op de buitenkant van de kuip zijn drie engelen aangebracht met de symbolen voor geloof (een kruis), hoop (een anker) en liefde (een hart). Op de panelen zijn medaillons met Christus, Mozes en Elia (of Elisa). Het derde stuk is het klankbord. Dat heeft aan de onderkant in het midden een duif als symbool van de Heilige Geest die de predikant moet inspireren. Op het klankbord staan bloemenvazen met guirlandes en vier medaillons met o.a. de HH. Augustinus en Ambrosius.
Als je het samenvat kun je aan de hand van de Amsterdamse preekstoel zeggen dat de predikant staande op het fundament van de vier Evangelisten en geïnspireerd door de H. Geest en de heiligen in Gods hemelse heerlijkheid Christus als vervulling van wet (Mozes) en profeten (Elia) verkondigt. Amen – moge dat zo zijn!